Freud ve Lacan’ın psikanalitik kuramlarında yastan ayrışan melankolik özne
Loading...
Date
2020-11-02
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Psikoloji Çalışmaları-Studies in Psychology
Abstract
Freud’un Yas ve Melankoli isimli yazısı ile ortaya çıkan iki kavramdan biri olarak
yas (mourning) sıklıkla araştırmalara konu olmuşken melankoli (melancholia)
kavramı pek çalışılmamıştır. Alan yazında bu konuya az değinilmesinin yanı
sıra melankoli kimi zaman bir kişilik örüntüsü, kimi zaman depresif bir duygu
durum, kimi zaman ise psikotik bir yapı olarak belirsiz bir tanımlamada kalmıştır.
Buradan yola çıkılarak bu çalışmada Freud’un ve onun yazını üzerine yeniden
çalışan Lacan’ın yas ve melankoli hakkındaki çalışmaları karşılaştırmalı olarak
incelenmiştir. Buna göre, Freud yas ve melankoliyi yatırım yapılan nesnenin
kaybı üzerinden benzeştirmekte iken; yasın kayba verilen olağan bir tepki,
melankolinin ise olağandışı bir pozisyon olduğundan söz etmektedir. Freud’un
yas ve melankolinin kayıp nesne açısından benzer ancak işleyiş süreçleri
açısından farklılaştığı görüşünün üzerine Lacan bu iki kavramı Sembolik,
İmgesel ve Gerçek‘i içeren üçlü model kapsamında ele almaktadır. Lacan’ın bu
kavramsallaştırmasında yas bir süreç olarak ritüeller ya da merasimler aracılığıyla
özneyi simgesel düzene bağlamaktadır. Bu simgeselleştirme sürecinden
geç(e)meyen özne ise Gerçek ile baş başa kalarak jouissance içinde kalan bir
melankoli halindedir. Bu yazıda, bahsedilen teorik incelemenin ardından bazı
klinik uygulama ve araştırma örneklerine yer verilmiştir. Buradan yola çıkarak
melankoli halinde kişinin kastrasyondan kaçışa doğru hamle olarak aldığı bir
konumu sürdürürken acı içinde olduğu ve bu acıdan çıkmanın yolunun ise ancak
simgesel bir çalışma ile mümkün olduğu düşünülmektedir. Bununla beraber,
melankolinin farklı özne yapılanmalarındaki görünümlerinin günümüz değişen
kültürel yapısı ile beraber çalışılması önemlidir. Sonuç olarak, melankolinin dil
aracılığı ile nasıl ifade edildiğinin ve kişinin özne yapılanmasındaki temel defans
mekanizması ile ilişkisinin analitik bir çalışma içinde merkezi noktayı belirlediği
düşünülmektedir.
Description
Keywords
: Melankoli, yas, melankolik özne, kayıp, arzu, Lacan
Citation
Özkan, A. ve Baltacı, S. (2020). Freud ve Lacan’ın psikanalitik kuramlarında yastan ayrışan melankolik özne. Psikoloji Çalışmaları-Studies in Psychology, 40 (2), 317 – 333. DOI: 10.26650/SP2019-0056