LEVINE’IN KORUMA MODELINE DAYALI VERILEN BAKIMLA PRIMIPARLARIN POSPARTUM UYKUSUZLUĞU, YORGUNLUĞU VE DEPRESYONU ÖNLENEBILIR MI?: TEK KÖR RANDOMIZE KONTROLLÜ DENEYSEL ÇALIŞMA
Loading...
Date
2021-09
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Amaç: Doğum sonrası dönem uyku bozuklukları, yorgunluk ve depresyon riskinin arttığı bir dönemdir. Bu riskli dönemde lohusaları risklerden korumak için nitelikli ve kaliteli bir hemşirelik bakımı verilmesi gereklidir. Bu araştırmadaki
araştırmacıların amacı yorgunluk yaşayan ve depresyon gelişme riski olan primipar lohusalara, Levine’in, koruma modeli rehberliğinde verilen bütüncül bakımla, postpartum uykusuzluğu ve yorgunluğu gidermek, yapısal, kişisel ve sosyal
bütünlüğü koruyarak postpartum depresyon gelişme riskini azaltmaktır.
Yöntem: Tek kör ön test-son test randomize kontrollü dizayn edilen bu araştırmaya Türkiye’nin doğusundaki bir il
merkezinde iki hastanede normal vajinal doğum yapan 112 primipar lohusa dahil edildi. Postpartum 7. günde hastaneye çağrılan primipar lohusalara Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası ve Edinburg Doğum Sonu Depression Ölçeği
uygulandı. Bu ölçeklerden yeterli puanı alan, gönüllü olan ve dahil olma kriterlerini karşılayan lohusalar ya müdahale
grubuna (n= 56 ) ya da kontrol grubuna (n= 56 ) rasgele kaydedildi. Deney grubundaki lohusalar için Levine’in koruma
modeli rehberliğinde bir hemşirelik bakım programı hazırlandı. Bu program postpartum 8. ve 80. günler arasında 7 ev
ziyareti yapılarak uygulandı. Ev ziyaretlerinde emzirme, kişisel hijyen, yorgunluk, uykusuzluk ve beslenme ile ilgili yüz
yüze eğitimler ve eğitim kitapçıkları verildi. Her bir eğitim ortalama 45-50 dakika sürdü. Telefonla iletişim ve destek
sağlandı. Dördüncü ev ziyaretinden itibaren pilates egzersizleri yaptırıldı. Kontrol grubundaki lohusalar rutin bakım aldı.
Ön test ve son test verileri Kişisel Bilgi Formu, Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası, Postpartum Fiziksel Semptom
Şiddeti Ölçeği, Postpartum Uyku Kalitesi Ölçeği, Edinburg Doğum Sonu Depression Ölçeği ve Doğum Sonu Destek
Ölçeği ile toplandı.
Bulgular: Deney ve kontrol grubundaki lohusaların özellikleri arasında hiçbir fark bulunmadı. Levine’in koruma modeli
rehberliğinde verilen bütüncül bakımla deney grubundaki primipar lohusaların kontrol grubundaki lohusalara göre uyku
kalitelerinin arttığı, postpartum yorgunluklarının azaldığı ve enerjilerinin arttığı, yapısal, kişisel ve sosyal bütünlüklerinin
korunduğu ve postpartum depresyon gelişme riskinin azaldığı belirlendi (all p<0.001). Ayrıca deney grubundaki lohusaların postpartum dönemde Doğum Sonu Destek Ölçeğinden alınan destek alt boyutu son test toplam puanı ile Edinburg
Doğum Sonu Depression Ölçeği son test puanları arasında negatif korelasyon saptandı (r = -0,303; p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmada ileri sürülen hipotezlerin tümü yapılan analizler sonucunda doğrulandı. Levine’in Koruma Modeli
rehberliğinde verilen bütüncül bakımla yorgunluk puanları yüksek olan ve depresyon gelişme riski taşıyan lohusaların,
uyku kalitelerinin arttığı, postpartum yorgunluklarının azaldığı, yapısal, kişisel ve sosyal bütünlüklerinin korunduğu ve
postpartum depresyon gelişme riskinin azaldığı ortaya konuldu. Bu nedenle postpartum dönemdeki primipar lohusalara
Levine’in Koruma Modeli rehberliğinde verilen hemşirelik bakımının rutin bakıma eklenmesi önerilebilir.